Pala Nasıl Kullanılır ve Bakımı Nasıl Yapılır?

Pala, bilek ve kolun birlikte çalıştığı sallama hareketiyle kullanılan uzun ve geniş bir bıçaktır. Doğru kullanımda palanın kendi ağırlığı işi yapar, siz yalnızca yönünü ve açısını kontrol edersiniz. Yanlış kullanımda ise hem ağız hem de kullanıcı zarar görür.

Sallama bıçak adıyla da bilinen bu alet bahçe temizliğinde, kampta ve doğa işlerinde sık kullanılır. Malkoç Bıçakçılık olarak 10 yıldır Sürmene’de bıçak üretiyoruz ve palaların hangi kullanım hatalarında ağzının bozulduğunu atölyede sık görüyoruz. Bu yazıda güvenli kullanımı, bileme adımlarını ve bakım önerilerini sade bir dille anlatıyoruz.

Pala Kullanmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Kesime başlamadan önce yapılan kısa bir hazırlık birçok kazayı önler. Önce çalışma alanını gözle kontrol edin ve palanın sallanacağı çevrede kimse olmadığından emin olun.

• Eldiven ve göz koruması kullanın. Dal ve ot parçaları gözünüze sıçrayabilir.
• Kalın bir pantolon ve sağlam ayakkabı giyin. Bacak ve ayak bölgesi sallama hareketine en yakın bölgedir.
• Çalışma alanını açın. Kolunuzun ve palanın boyu kadar bir çevrede kimse bulunmamalı.
• Sapı kontrol edin. Çatlak, gevşeklik veya kayganlık varsa palayı kullanmayın.
• Ellerinizin kuru olduğundan emin olun. Islak veya yağlı elde sap kayabilir.

Pala Nasıl Doğru Tutulur ve Sallanır?

Tutuş ve Duruş

Sapı bütün elinizle sıkıca ama bileğinizi gevşek tutarak kavrayın. Parmaklarınızı sapın etrafına sararken başparmağınızı sapın yanına yerleştirin. Ayaklarınız omuz genişliğinde açık olsun ve dengeniz sabit kalsın.

Serbest elinizi her zaman kesim hattının dışında tutun. Kestiğiniz dalı o elinizle tutmayın. Dalı tutarak yapılan kesimde pala kayarsa yaralanma ihtimali yüksektir.

Kesim Hareketi

Palanın en güçlü bölgesi uca yakın kısımdır. Kesimi namlunun ön üçte biriyle yapın ve gücü kolunuzdan değil palanın ağırlığından alın. Bileğiniz hareketi yönlendirir, dirsek ve omuz bu hareketi destekler.

İnce dallara 45 dereceye yakın bir açıyla vurun. Dalı tek vuruşta koparmaya çalışmak yerine kesimi iki üç hamleye bölün. Vuruşun sonunda palanın bacağınıza doğru gelmeyeceği bir yay çizmesine dikkat edin.

İşe Göre Teknik

İş	Teknik	Dikkat Edilecek Nokta
Ot ve ince çalı	Yatay ve geniş yaylı sallama	Ayak ve bacak hizasından uzak durun
İnce dal	45 dereceye yakın açıyla kısa vuruşlar	Dalı serbest elinizle tutmayın
Sık bitki örtüsünde yol açma	Önce üstteki sonra alttaki dalları kesin	Görmediğiniz noktaya vurmayın
Kalın dal ve odun	Pala yerine balta tercih edin	Kalın odunda pala sıkışıp ağzı bozulabilir

Palada Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Pala sağlam görünse de her işe uygun değildir. Aşağıdaki hatalar ağzı bozar, sapı zayıflatır veya yaralanmaya yol açar.

• Toprağa, taşa veya metale vurmak. Ağız hemen körelir ve çentikler oluşur.
• Palayı balta gibi kullanmak. Kalın odun yarmak için tasarlanmamıştır.
• Palayı kanırtmak veya levye gibi kullanmak. Sap bağlantısı ve namlu zarar görür.
• Yorgunken veya telaşla çalışmak. Kontrol kaybı en çok yorgunlukta yaşanır.
• Kılıfsız taşımak. Hem sizi hem çevrenizdekileri riske sokar.

Kalın odun işi sık çıkıyorsa pala yerine balta daha doğru bir alettir. Her aletin görevini ayırmak ikisinin de ömrünü uzatır.

Pala Nasıl Bilenir?

Pala, çakıya veya mutfak bıçağına göre daha kalın ve geniştir. Bu yüzden ağzı daha geniş bir açıyla bilenir. İnce açılı bir ağız sert bir vuruşta kolayca çapaklanabilir.

Çoğu pala için her yüzde yaklaşık 20 ile 25 derece uygun bir başlangıçtır. Çelik türüne ve kullanım amacına göre bu değer biraz değişebilir. [DOLDUR ustanın palalarda kullandığı ağız açısı ve bileme gözlemi]

Genel bileme mantığını ve taş seçimini bıçak bileme teknikleri yazımızda ayrıntılı anlattık. Burada yalnızca palaya özgü adımları özetliyoruz.

1. Palayı bir mengeneye veya sabit bir yüzeye sabitleyin. Böylece iki elinizi de bilemeye ayırabilirsiniz.
2. Ağız körelmişse önce kaba bir eğe veya kaba taşla açıyı yeniden oluşturun. Hareketi sapa yakın bölgeden uca doğru, tek yönde yapın.
3. Her iki yüzde de aynı sayıda hareket yapın. Ağzın düzgün kalması için açıyı sabit tutun.
4. İnce taşa geçip ağzı keskinleştirin. Oluşan çapağı deri kayış veya karton parçasıyla temizleyin.
5. Test için ince bir dalı veya otu kesin. Takılma varsa ince taş adımını tekrarlayın.

Taş seçerken bıçak bileme taşları kategorimize göz atabilirsiniz. Kaba ve ince yüzeyi bir arada bulunduran taşlar palada pratik bir çözümdür.

Pala Bakımı Nasıl Yapılır?

Pala açık havada kullanıldığı için toprak, nem ve bitki özsuyuyla temas eder. Bazı bitki özsuları çelikte leke bırakabilir. Bu yüzden her kullanımdan sonra kısa bir bakım yapmak gerekir.

• Kullanımdan sonra namluyu ılık suyla yıkayın ve bezle iyice kurulayın. Sap bağlantısı çevresindeki nemi de alın.
• Namluya ince bir kat bakım yağı sürün. Karbonlu çeliklerde bu adım paslanmaya karşı önemlidir.
• Palayı kuru ve havadar bir yerde saklayın. Islak palayı deri kılıfta bırakmayın, kılıf nemi içinde tutar.
• Ahşap saplı modellerde sapı ara sıra ince bir kat yağla besleyin. Kuruyan sap çatlayabilir.
• Sapta gevşeklik veya çatlak görürseniz kullanmayı bırakın ve sapı kontrol ettirin.

Çelik Grubu	Pas Riski	Bakım Önerisi
Karbonlu çelik	Yüksek	Her kullanımdan sonra kurulayıp yağlayın
Paslanmaz çelik, örneğin N690	Düşük	Kurulayın ve ara sıra yağlayın

Paslanmaz çelik palalar bakım yükünü azaltır ama bakımsız bırakılmamalıdır. Çelik türlerinin pas direnci ve bileme farklarını bıçak çelikleri karşılaştırması yazımızda bulabilirsiniz.

Pala ile Sallama Arasında Fark Var mı?

Pala ve sallama aynı bıçak türü için kullanılan iki addır. Günlük konuşmada pala, pala bıçak, sallama ve sallama bıçak ifadelerinin hepsi aynı ürünü anlatır. Boy ve kalınlık farkı adından değil modelden gelir.

Sürmene atölyemizde hazırladığımız el yapımı pala ve sallama bıçak modellerini boy, çelik ve sap seçeneklerine göre inceleyebilirsiniz. Her ürün sayfasında ölçüler ve sap malzemesi ayrıca yazılıdır.

Palayı Taşırken ve Saklarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Pala boyu nedeniyle günlük taşıma aleti değil iş aletidir. İş alanına kılıfında veya sağlam bir çantada götürün ve işiniz bitince kapalı şekilde geri dönün. Taşıma kuralları yerel düzenlemelere göre değişebileceği için güncel mevzuatı kontrol edin.

Evde palayı çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın. Kılıfını ve sapını düzenli aralıklarla kontrol etmek hem güvenliği hem de palanın ömrünü artırır.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)